(ចិន)៖ ឯកឧត្តម វ៉ាង យី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន បានឱ្យដឹងថាដំណើរទស្សនកិច្ចការទូតថ្មីៗជាមួយបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានបង្កើនសាមគ្គីភាពរវាង ចិននិងសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការស៊ីជម្រៅនូវការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតក្នុងតំបន់។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CGTN នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០។

លោកប្រមុខការទូតចិនបានលើកឡើងបែបនេះនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានស៊ីនហួរ បន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់ដំណើរទស្សនកិច្ច នៅកម្ពុជា ម៉ាឡេស៊ី ឡាវ ថៃ និងសិង្ហបុរី។ នេះជាលទ្ធផលនៃការធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចលើកដំបូងរបស់វ៉ាងទៅកាន់បណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក្រោមបរិបទនៃការការពារនិងគ្រប់គ្រងការរាតត្បាតវីរុសកូវីដ-១៩៖

១.ការពង្រឹងសាមគ្គីភាព

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសចិន ជឿជាក់ថាដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក បានបង្កើននូវសាមគ្គីភាពរវាងចិននិងអាស៊ាន។

«យើងបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈគ្នានិងឈានដល់ការឯកភាពគ្នាលើបញ្ហាធំៗ ដូចជាការឆ្លើយតបរួមគ្នាចំពោះបញ្ហាប្រឈមនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ និងស្ថានការណ៍អន្តរជាតិដែលកំពុងវិវត្ត ធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីកាន់តែស៊ីជម្រៅ រក្សាសន្តិភាពនិងស្ថេរភាពក្នុងតំបន់»។

២.បង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ

លើសពីនេះទៀតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងរោគរាតត្បាតត្រូវបានធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ លោក វ៉ាង បាននិយាយថា អាស៊ីបូព៌ាបានបង្កើតសមិទ្ធិផលលេចធ្លោក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺ COVID-19 ដែលបានមកពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រទេសនានា នៅក្នុងគិតគូរលើប្រជាជនជាចម្បង ចាត់វិធានការបង្ការការរីករាលដាលតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ចូលរួមខិតខំជាមួយគ្នា និងផ្តល់ជំនួយ និងការគាំទ្រឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។

លោកបានបន្ថែមថា គ្រប់ភាគីទាំងអស់គួរតែបង្កើនកម្រិតនៃការបង្ការនិងការត្រួតពិនិត្យរួមគ្នា ប្រឆាំងនឹងរោគរាតត្បាត បង្កើនការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍នៃការការពារនិងការព្យាបាល និង ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង។

លោក វ៉ាង បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសចិននឹងបន្តជួយដល់បណ្តាប្រទេសអាស៊ានដើម្បីជៀសផុតពីជំងឺរាតត្បាត រួមទាំងការផ្តល់នូវសម្ភារៈប្រឆាំងនឹងការរីករាលដាលចាំបាច់ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវ៉ាក់សាំង ជួយបង្កើតមន្ទីរពិសោធន៍ពិសោធន៍អាស៊ីតនុយក្លេអ៊ិច (nucleic acid) គាំទ្រដល់អាស៊ានក្នុងការចាប់ផ្តើមមូលនិធិប្រឆាំងនឹងការរីករាលដាល និងបង្កើតឃ្លាំងសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សំភារៈពេទ្យបន្ទាន់។

យោងតាមលោក វ៉ាង ប្រទេសក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានឱ្យតម្លៃខ្ពស់ចំពោះការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងរបស់ប្រទេសចិន និងបានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមដើម្បីធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់វិស័យជាមួយប្រទេសចិន នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង ការទិញផលិតកម្ម និងការប្រើប្រាស់។

លោកបាននិយាយថា ចំពោះបញ្ហាទាក់ទងនឹងជីវិតនិងសុខភាពរបស់មនុស្សជាតិទាំងអស់ សហគមន៍អន្តរជាតិគួរតែសហការគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយបន្ថែមថា «យើងមិនគួរប្រយុទ្ធតែម្នាក់ឯងទេ .....»។

ដោយកត់សម្គាល់ថាប្រទេសចិនគឺជាប្រទេសឈានមុខគេក្នុងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង លោក វ៉ាង បាននិយាយថា ប្រទេសចិនបានចែករំលែកការសិក្សាពីលំដាប់ហ្សែននៃវីរុសនេះជាមួយអង្គការសុខភាពពិភពលោក ទាន់ពេលវេលានៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការរីករាលដាល បង្កើតលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងសកល។

លោកបានបន្ថែមទៀតថា ប្រទេសចិនបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ខ្លួនមានឆន្ទៈក្នុងការខិតខំប្រឹងប្រែងតាមដែលសមត្ថភាពខ្លួនអាចធ្វើបាន ក្នុងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង និងផ្តល់អាទិភាពដល់តម្រូវការរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលរួមមានប្រទេសអាស៊ានផងដែរ។

៣.ជំរុញការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ

ទី៣ ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងយុគសម័យក្រោយការរាតត្បាតត្រូវបានលើកកម្ពស់។ លោក វ៉ាង បាននិយាយថា «គ្រប់ភាគីទាំងអស់បានឱ្យតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសមិទ្ធិផលប្រឆាំងនឹងការរីករាលដាលដ៏ធំរបស់ប្រទេសចិន និងវឌ្ឍនភាពរបស់ខ្លួននៅក្នុងការបន្តការងារ និងផលិតកម្ម ហើយពួកគេទន្ទឹងរង់ចាំ និងជឿជាក់ថាប្រទេសចិននឹងនៅតែជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់ដែលជំរុញការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក»។

លោកបាននិយាយថា ពួកគេសង្ឃឹមថានឹងឆ្លៀតយកឱកាសនៃគំរូនៃការអភិវឌ្ឍ «ចរន្តពីរ» របស់ប្រទេសចិន និងចូលរួមក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមជាមួយខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវរបស់ប្រទេសចិន ជាមួយនឹងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសរបស់ពួកគេ ដើម្បីឈានទៅរកផ្លូវលឿននៃការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រោយការរាតត្បាតឱ្យបានឆាប់រហ័ស។

៤.លើកកម្ពស់សន្តិភាពនិងស្ថេរភាពក្នុងតំបន់

លោក វ៉ាង បាននិយាយថា ទី៤ គឺថាដំណើរទស្សនកិច្ចនានាបានពង្រឹងសន្តិភាពនិងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។ កម្លាំងបរទេសបានជំរុញឱ្យមានបញ្ហា និងបង្កើតភាពតានតឹងនៅចំពោះមុខនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង លោក វ៉ាង បានកត់សម្គាល់ថា ភាគីចិនបានសង្កត់ធ្ងន់ថាសមុទ្រចិនខាងត្បូងមិនគួរក្លាយជាសមុទ្រសម្រាប់មហាអំណាចដើម្បីលេងល្បែង ឬសម្រាប់ទូកប្រដាប់អាវុធ ដើម្បីចូលលុកលុយនោះទេ។ ជាទូទៅវាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយភាគីទាំងអស់។

បណ្ដាប្រទេសបានព្រមព្រៀងគ្នាដោះស្រាយការខ្វែងគំនិតគ្នាតាមរយៈការពិគ្រោះយោបល់គ្នា អនុវត្តសេចក្តីប្រកាសស្តីពីការប្រព្រឹត្តិរបស់ភាគីនានានៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងយ៉ាងពេញលេញនិងមានប្រសិទ្ធិភាព ក៏ដូចជាខ្នះខ្នែងបញ្ចប់សេចក្តីសន្និដ្ឋានដំបូងតាមក្រមសីលធម៌ជាកាតព្វកិច្ចនិងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពជាងមុនក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា រួមគ្នាការពារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

៥.ការពារសមធម៌អន្តរជាតិ

ទី៥ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះបានការពារសមធម៌ និងយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសនានាបានសម្តែងនូវភាពចាំបាច់ក្នុងការប្រឆាំងនឹងអំណាចនយោបាយ និងការគំរាមកំហែងជាឯកតោភាគី ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបទដ្ឋានមូលដ្ឋាននៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ អនុវត្តយ៉ាងម៉ត់ចត់នូវគំនិតនៃពហុភាគីនិយម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឈ្នះ-ឈ្នះ និងខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាដើម្បីជំរុញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៃទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និង ពហុគោលនយោបាយរបស់ពិភពលោក។

៦.ការទទួលបានវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងជំងឺ COVID-19

លោក វ៉ាង ក៏បានរំលឹកឡើងវិញនូវឆន្ទៈរបស់ចិនក្នុងការខិតខំតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង និងផ្តល់អាទិភាពដល់តម្រូវការរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងបណ្តាប្រទេសអាស៊ានផងដែរ។

ថ្លែងពីវិធីដែលប្រទេសចិននឹងបំពេញតាមការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យវ៉ាក់សាំងបង្ការជាផលិតផលសាធារណៈ លោក វ៉ាង បាននិយាយថា វីរុសមិនស្គាល់ពីព្រំដែនទេ ហើយទាល់តែប្រទេសទាំងអស់បានរួចផុតពីការរាតត្បាតប៉ុណ្ណោះ ទើបការប្រយុទ្ធប្រឆាំងជាសកលអាចឈ្នះជំងឺ COVID-19 ទាំងស្រុង។

លោកមានប្រសាសន៍ថាវ៉ាក់សាំងគឺជា «អាវុធតែមួយគត់» ដើម្បីយកឈ្នះលើការរាតត្បាតនេះ ដោយអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិធ្វើការរួមគ្នាលើបញ្ហានានា ទាក់ទងនឹងជីវិត និងសុខភាពរបស់មនុស្សជាតិ។ «យើងមិនគួរប្រយុទ្ធតែម្នាក់ឯងទេ....»។

ដោយកត់សម្គាល់ថាប្រទេសចិនគឺជាប្រទេសឈានមុខគេក្នុងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង លោក វ៉ាង បាននិយាយថា ប្រទេសចិនបានចែករំលែកការសិក្សាលំដាប់ហ្សែននៃវីរុសនេះជាមួយអង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅក្នុងលក្ខណៈទាន់ពេលវេលានៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការរីករាលដាល បង្កើតលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងជាសកល។ លោកវ៉ាងបានសន្យាថា ប្រទេសចិននឹងបំពេញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនដើម្បីធ្វើឱ្យវ៉ាក់សាំងក្លាយជាផលិតផលសាធារណៈ នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានអភិវឌ្ឍ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ដោយជោគជ័យ ហើយនឹងរួមចំណែកដល់លទ្ធភាពទទួលបាន និងលទ្ធភាពនៃវ៉ាក់សាំងនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

៧.ការជំរុញប្រព័ន្ធទីផ្សារសេរី

លោក វ៉ាង បានកត់សម្គាល់ថា លំនាំនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចថ្មីដោយប្រើប្រព័ន្ធ «ចរន្តពីរ» គឺទីផ្សារក្នុងស្រុកនិងក្រៅស្រុកបំពេញបន្ថែមនិងពង្រឹងគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយមានទីផ្សារក្នុងស្រុកជាកម្លាំងស្នូល វាគឺជាការដាក់ពង្រាយយុទ្ធសាស្រ្តដ៏សំខាន់របស់រដ្ឋាភិបាលចិន។

លោក វ៉ាង បានមានប្រសាសន៍ថា «ប្រទេសចិននឹងជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ និងកសាងប្រព័ន្ធថ្មីនៃសេដ្ឋកិច្ចបើកចំហកម្រិតខ្ពស់ជាងមុន»។ ទំហំនៃទីផ្សារក្នុងស្រុកនឹងត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមទៀត។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃទីផ្សារក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិនឹងកាន់តែខិតជិតគ្នា។ វានឹងមានឱកាសជាច្រើនសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងបណ្ដាប្រទេស និងប្រទេសចិន។

លោកវ៉ាងបានកត់សម្គាល់ថា បណ្តាប្រទេសអាស៊ានស្ថិតក្នុងជំហរល្អបំផុតដើម្បីទាញយកសន្ទុះពីគំរូអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីរបស់ចិន និងចាប់យកឱកាសនេះ។ លោកបានបន្ថែមថា ពួកគេក៏ស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងល្អបំផុតដើម្បីពង្រីកផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក និងសម្រេចបាននូវការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍល្អប្រសើរជាមួយប្រទេសចិន។ រដ្ឋមន្រ្តីចិនរូបនេះបាននិយាយថា ទំហំទីផ្សារដ៏ធំរបស់ចិននឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន ដោយផ្តល់ឱ្យប្រទេសអាស៊ាននូវទីផ្សារនាំចេញដ៏ទូលំទូលាយមួយ។

លោក វ៉ាង បាននិយាយថា ប្រទេសចិនត្រៀមខ្លួនធ្វើការជាមួយបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ដើម្បីអនុវត្តពិធីសារស្តីពីតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីចិន-អាស៊ាន ដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព និងចុះហត្ថលេខាលើភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់នៅឆ្នាំនេះ បន្តធ្វើឱ្យពិព័រណ៍នាំចូលអន្តរជាតិចិន និងពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ានទទួលបានជោគជ័យ និងនាំចូលផលិតផលដែលត្រូវការបន្ថែមទៀត ដោយទីផ្សារចិនពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន៕